TURAN DERGİSİ

Altaylardan Tunaya

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür
Anasayfa Turan Gündemi
TURAN GÜNDEMİ

Orta Asya’da 20 Yıllık Bağımsızlıklar ve İslâm’a Baskılar

E-posta Yazdır PDF

Orta Asya’da 20 Yıllık Bağımsızlıklar ve İslâm’a Baskılar

Dr. Hayati Bice

22 Ağustos 2011 Pazartesi 14:10

Bugün (22 Ağustos 2011) Azerbaycan’ın 1992 yılında işbaşına gelen ilk Cumhurbaşkanı Ebulfeyz Elçibey’in ölümünün 11. yıldönümü…

Her yıl Ramazan ayında açılan ve bu yıl 30. yılını kutlayan (Dini Yayınlar) Kitap Fuarı’nda Craig Murray imzalı “Semerkant’ta Ölüm” kitabını alıp okurken Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra 1991 yılında bağımsızlıklarına kavuşan Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlıkla geçen 20 yılı hakkında bir değerlendirme yapmak istedim. İngiltere Büyükelçisi olarak Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te 2002-2003 yıllarında görev yapan Craig Murray’ın büyükelçilik döneminde yaşadıklarını kaleme aldığı anılarını okurken kapıldığım tarifi imkânsız duygular bu değerlendirmemin olumlu bir tablo yansıtmasına izin vermiyor. [1] 

1991 yılı Ağustos ayının son gününden itibaren bir ay içerisinde ardı ardına bağımsızlıklarını ilan eski Sovyet cumhuriyetlerinin bayraklarının yükselmesi hepimizi ne kadar da heyecanlandırmıştı. Aradan geçen tam 20 yıllık süreye baktığımızda o günlerin heyecanından eser kalmadığı gibi ilişkin umutları korumak da o kadar kolay görünmüyor. Bugün Azerbaycan ve Türkmenistan’da Sovyet sisteminin İlham Aliyev gibi ikinci kuşak elitleri yetki sahibi iken Kazakistan, Özbekistan ve Tacikistan’da hâlâ yerel komünist partilerin başkanlığından Devlet Başkanlığı titrine kavuşan isimler görevlerini sürdürüyor. Kırgızistan’da ise sürecin başında demokratik şekilde işbaşına gelen Askar Akayev’in devrilmesinden sonra ortaya çıkan karışıklıklar birkaç yönetimi eskitti. 

“Semerkant’ta Ölüm” kitabından okuduklarımla gönlüm bunalmış ve zihnim de Özbekistan’daki yaşanmış elîm olayların etkisi altında allak bullak olmuşken birbiri ardına gelen üç haber Sovyetlerin dağılması ile ortaya çıkan ülkelerdeki İslami gelişmelere sekte vurmayı hedefleyen yasaklamaları haber veriyordu.

Devamını oku...
 

“Çir Çayaan” Ekolojik ve Etnik Tiyatro Festivali

E-posta Yazdır PDF


Hakas Cumhuriyeti’nde İki Yılda Bir Düzenlenen Uluslararası “Çir Çayaan” Ekolojik ve Etnik Tiyatro Festivali

Timur B. Davletov

Rusya Federasyonu dâhilinde Sibirya’nın güneyinde bulunan Hakas Cumhuriyeti’nde iki yılda bir düzenlenen ve dünyanın dört bir tarafından sanatçı topluluklarının ilgi odağında bulunan Uluslararası Çir Çayaan Ekolojik ve Etnik Tiyatro Festivali sanat ile çevre korumacılığı anlayışının bir araya geldiği bir kültür ortamıdır.

Hakas Türkçesi’nde “Dünyanın Ruhu” anlamına gelen Çir Çayaan sözcükleri bu sanatsal etkinliğin anlam ve önemini daha anlaşılır konuma getirmektedir.

Günümüze kadar toplam beş kez düzenlenen bu festivalin en sonuncusu Temmuz 2008’de dünya tiyatroları ekolojik-etnik forumu olarak Hakas Cumhuriyeti’nin başkenti Abakan’da gerçekleşti.

Diğer Çir Çayaan festivallerinde olduğu gibi bütün kıtalardan katılımcılar Asya kıtasının kalbine doğru, dünyanın en büyük dördüncü su damarı olan Yenisey Irmağı’nın kıyılarına, Türklerin en eski beşiği olan Altay Dağları’nın eteklerine koştu.

5. Uluslararası Çir Çayaan Ekolojik ve Etnik Tiyatro Festivali İzlanda, Çek Cum., ve Finlandiya’dan Japonya’ya, İsrail, Kazakistan ve Türkiye’den ABD’ye dek toplam 12 ülkeden yirmiyi aşkın sanatsal topluluğa ve iki yüzü aşkın konuğa ev sahipliği yaptı.

Anılan festival gelenek, tarih ve ekolojiyi tiyatro sanatı ile kurduğu ahenkten kaynaklanan benzersizliği sebebiyle 2005 yılında Rusya Federasyonu Devlet Başkanlığı Kültür ve Sanat Konseyi tarafından ödüle ve parasal desteğe layık bulundu.

Moskova ve St. Petersburg’un önde gelen tiyatro eleştirmenlerine göre Rusya’da en iyi ve dünyada en iyilerden biri olan “Çir Çayaan” Festivali gerçekten de eşi benzeri bulunmayan bir organizasyon.

Bu yıl düzenlenen “Çir Çayaan” Festivali’nin ilk aşaması Hakas Cumhuriyeti’nin başkenti Abakan’daki sahnelerde gerçekleşirken, ikinci kısmı Hakas ülkesinin güneydoğusunda bulunan Abaza şehri civarında Hakas doğasının kucağında yapıldı. Özellikle festivalin bu ikinci kısmı koyu tayga ormanlarının içinde yer alan “Bagulnik” tatil köyünde geçtiğinden, böyle bir ortamda festival katılımcıları hem oyunlarını sergileyebildiler hem de sanatsal deneyimlerini paylaşma ortamı buldular.

Hakas Kültür Bakanı Svetlana Okolnikova ve takımının olağanüstü organizasyon enerjisi sayesinde beşinci kez düzenlenen Uluslararası Çir Çayaan Ekolojik ve Etnik Tiyatro Festivali iki yıl sonra, yani 2010 yılında sanat ve yaratıcılık dünyasına giden kapılarını yeniden açacak ve dünyanın dört bir yanından konukları Yenisey (Hakasça ‘Ana Çay’) ile Abakan (Hakasça ‘Ayı Kan’) gibi dev nehirlerin birleştiği yerde kutsal Altay ve Sayan Dağları vadisinde, Asya kıtasının tam yüreğinde tekrar toplayacaktır.

yesevî dergisi, sayı 194-Şubat 2010